Od 18 sierpnia 2026 r. obowiązuje abolicja dla studni. Nowe przepisy dotyczą właścicieli studni i innych urządzeń do poboru wód podziemnych, które wykonano bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego. Jeżeli właściciel spełni warunki abolicji, nie zapłaci opłaty legalizacyjnej, która w 2026 r. wynosi 6601,67 zł, ani administracyjnej kary pieniężnej za wykonanie urządzenia bez wymaganej zgody. Kara ta może wynosić od 5 tys. do nawet 1 mln zł. Kluczowy jest jednak termin: kompletny wniosek o legalizację trzeba złożyć najpóźniej do 31 grudnia 2027 r.
Czym jest abolicja dla studni?
Podstawą abolicji jest nowy art. 524a Prawa wodnego. Zgodnie z nim właściciel urządzenia wodnego służącego do poboru wód podziemnych jest zwolniony z opłaty legalizacyjnej, jeżeli:
- urządzenie zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego przed wejściem nowych przepisów w życie,
właściciel do 31 grudnia 2027 r. złoży kompletny wniosek o jego legalizację.
Po spełnieniu tych warunków właściciel nie podlega również administracyjnej karze pieniężnej za wykonanie urządzenia bez wymaganej zgody. Sama procedura legalizacji się nie zmieniła. Studnię nadal trzeba zalegalizować na zasadach wynikających z Prawa wodnego. Nowe przepisy zwalniają natomiast z opłaty legalizacyjnej i kary. Więcej o samym postępowaniu piszemy w artykule o legalizacji urządzenia wodnego.
Kogo obejmuje abolicja, a kogo nie?
Z abolicji można skorzystać w przypadku studni i innych urządzeń służących do poboru wód podziemnych, które zostały wykonane najpóźniej 18 sierpnia 2026 r., czyli do dnia wejścia nowych przepisów w życie. Nie ma przy tym znaczenia, czy przed wykonaniem urządzenia wymagane było zgłoszenie wodnoprawne, czy pozwolenie wodnoprawne.
Abolicja nie obejmuje natomiast:
- studni wykonanych bez wymaganych formalności po 18 sierpnia 2026 r.,
- innych urządzeń wodnych, które nie służą do poboru wód podziemnych, np. pomostów, stawów czy wylotów,
spraw, w których właściciel nie złoży kompletnego wniosku w ustawowym terminie.
Jeżeli kompletny wniosek nie zostanie złożony do 31 grudnia 2027 r., zwolnienie z opłaty legalizacyjnej i kary nie będzie miało zastosowania.
Do kiedy można skorzystać z abolicji i co oznacza kompletny wniosek?
Termin na skorzystanie z abolicji upływa 31 grudnia 2027 r. Do tego dnia trzeba złożyć do właściwego Zarządu Zlewni Wód Polskich kompletny wniosek o legalizację urządzenia wodnego.
Co to znaczy w praktyce? Do wniosku trzeba dołączyć wszystkie wymagane dokumenty, a ich zakres zależy od tego, jakiej zgody wymagało wykonanie studni. Jeżeli potrzebne było pozwolenie wodnoprawne, jednym z podstawowych załączników będzie operat wodnoprawny. Jeżeli wystarczające było zgłoszenie wodnoprawne, zakres dokumentacji będzie inny. Przy działających studniach często potrzebna jest również dokumentacja hydrogeologiczna. Więcej o tym, kiedy trzeba ją przygotować, piszemy w artykule: dokumenty wymagane przy budowie studni.
Skompletowanie całej dokumentacji może zająć czas, dlatego nie warto odkładać rozpoczęcia sprawy na koniec 2027 r.
Jak wygląda legalizacja studni?
Abolicja nie wprowadza odrębnej procedury legalizacji. Znosi natomiast – po spełnieniu ustawowych warunków – opłatę legalizacyjną i administracyjną karę pieniężną za wykonanie urządzenia bez wymaganej zgody. Samo postępowanie legalizacyjne przebiega na zasadach określonych w Prawie wodnym. Szczegółowo opisujemy je w artykule Legalizacja urządzenia wodnego.
Czy legalizacja studni w ramach abolicji jest całkowicie bezpłatna?
Abolicja oznacza zwolnienie z opłaty legalizacyjnej (wynoszącej w 2026 r. 6601,67 zł) oraz z administracyjnej kary pieniężnej za wykonanie urządzenia bez wymaganej zgody, co znacząco obniża koszt legalizacji. Jednak w zależności od przypadku konieczne może być m.in. przygotowanie operatu wodnoprawnego, dokumentacji hydrogeologicznej oraz innych wymaganych załączników, których opracowanie wiąże się z kosztami.
Należy także pamiętać o tym, że abolicja dotyczy jedynie zalegalizowania urządzeń do poboru wód wybudowanych bez wymaganej zgody. W zależności od parametrów studni, wielkości poboru i celu, na jaki woda jest wykorzystywana, może się okazać, że niezbędne będzie także uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód. Więcej na ten temat piszemy tutaj: pobór wód.
Dlaczego warto zalegalizować studnię teraz?
Właściciel nielegalnie wybudowanego urządzenia wodnego naraża się na ogromne kary finansowe, a nawet nakaz likwidacji takiego urządzenia. Aktualnie trwająca abolicja umożliwia uregulowanie prawne stanu urządzeń do poboru wody przy znaczącym zmniejszeniu kosztów legalizacji.
Co jeśli postępowanie o legalizację już trwa?
Z abolicji mogą skorzystać również właściciele studni, którzy rozpoczęli procedurę legalizacji przed 18 sierpnia 2026 r., jeżeli postępowanie nie zostało zakończone przed wejściem nowych przepisów w życie. W takim przypadku do trwającego postępowania stosuje się nowe zasady dotyczące zwolnienia z opłaty legalizacyjnej. Nowe przepisy mają również zastosowanie do wszczętych i niezakończonych postępowań w sprawie administracyjnej kary pieniężnej za wykonanie urządzenia bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Oznacza to, że nie trzeba rozpoczynać procedury legalizacji od nowa tylko po to, aby skorzystać z abolicji – nowe przepisy obejmują również kwalifikujące się sprawy będące już w toku.
FAQ - abolicja dla studni
Kompletny wniosek o legalizację trzeba złożyć najpóźniej do 31 grudnia 2027 r.
Opłata legalizacyjna co roku podlega waloryzacji, w 2026 r. opłata legalizacyjna wynosi 6601,67 zł za jedno urządzenie wodne. Po spełnieniu warunków abolicji właściciel nie podlega także administracyjnej karze pieniężnej za wykonanie urządzenia bez wymaganej zgody, która może wynosić od 5 tys. do nawet 1 mln zł.
Nie. Dotyczy urządzeń do poboru wód podziemnych wykonanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia wodnoprawnego, które powstały przed wejściem nowych przepisów w życie, czyli najpóźniej do 18 sierpnia 2026 r.
Do właściwego terytorialnie Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
Tak, jeżeli postępowanie zostało wszczęte przed 18 sierpnia 2026 r. i nie zostało zakończone przed wejściem nowych przepisów w życie.
Nie zawsze. Jeżeli pobór wód podziemnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego, trzeba uregulować go osobno. Więcej na temat pozwolenia na pobór wód napisaliśmy tutaj: pobór wód.
Nie wiesz, czy abolicja dotyczy Twojej studni?
W praktyce najważniejsze jest prawidłowe ustalenie sytuacji konkretnego ujęcia. Nie wystarczy sama informacja, że studnia nie ma pozwolenia wodnoprawnego. Trzeba sprawdzić m.in. kiedy została wykonana, jakie ma parametry, do czego jest wykorzystywana oraz jaki jest z niej pobór wód.
Napisz do nas – zrobimy to za Ciebie.
Specjalizujemy się w przygotowywaniu dokumentacji wodnoprawnej i prowadzeniu spraw dotyczących legalizacji urządzeń wodnych. Możemy:
- przeanalizować sytuację prawną studni,
- sprawdzić, czy kwalifikuje się do legalizacji w ramach abolicji,
- przygotować operat wodnoprawny i wniosek o legalizację,
- pomóc w skompletowaniu wymaganych załączników,
- wesprzeć Cię w trakcie postępowania przed Wodami Polskimi.
Jeżeli chcesz sprawdzić, czy abolicja dotyczy Twojej studni, skontaktuj się z nami. Na podstawie przekazanych informacji ocenimy sytuację ujęcia, określimy, jakie dokumenty trzeba przygotować i w jakiej kolejności przeprowadzić poszczególne etapy postępowania. W wiadomości podaj, jeśli są Ci znane: lokalizację studni, jej głębokość i przybliżony rok wykonania, sposób wykorzystania wody oraz wielkość poboru. Dołącz także posiadane decyzje, dokumentację studni lub pisma z Wód Polskich.
